Lùng nhùng bảo hiểm y tế hộ gia đình

Vì sợ tiền bán BHYT bị trưởng thôn/bản, mang đi… uống rượu nên qua hơn 1 năm thực hiện việc bán BHYT theo hộ gia đình không đạt kết quả như kỳ vọng, khoảng 16,2 triệu người vẫn thờ ơ với loại hình bảo hiểm này.

Lùng nhùng bảo hiểm y tế hộ gia đình

Khám chữa bệnh cho người dân theo BHYT hộ gia đình chưa đạt kết quả như kỳ vọng

Là người gần dân nhất và hiểu rõ lai lịch, nhu cầu của từng hộ gia đình, trưởng thôn/bản có thể vận động, thuyết phục và bán bảo hiểm y tế (BHYT) hộ gia đình hiệu quả nhất. Song trên thực tế…

Thành bại ở chính quyền cấp xã

Theo ông Nguyễn Văn Tiên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, Luật BHYT năm 2014 đã sửa đổi theo hướng tất cả các đối tượng bắt buộc tham gia BHYT, kể cả nhóm tự nguyện trước kia. Trong đó, BHYT hộ gia đình được giảm trừ mức đóng theo số người trong hộ. Đây là xu hướng chung ở nhiều nước trên thế giới…

Cơ quan bảo hiểm cũng đã tăng kinh phí để vận động nhân dân tham gia BHYT; mở rộng diện ngân sách hỗ trợ (dân vùng biển, đảo, địa phương hỗ trợ thêm để hẹp dần nhóm theo hộ gia đình)… Cùng với đó, các chính sách sửa đổi cũng tăng quyền lợi BHYT (thông tuyến, trần cùng chi trả..); tất cả nhằm tạo thuận lợi cho các bệnh viện từ nguồn quỹ BHYT.

Trước hàng loạt bất cập, ông Nguyễn Văn Tiên đề nghị các ngành phải ủng hộ, đồng thời cấp xã cần có cán bộ chuyên trách thì BHYT mới đến được với người dân. Thực tế, thành hay bại trong việc vận động người dân tham gia mua BHYT hộ gia đình phụ thuộc rất nhiều vào chính quyền cấp xã.

Tuy nhiên, qua hơn 1 năm triển khai Luật BHYT, số lượng người tham gia BHYT chưa cao, khi tiến hành vận động, người dân vẫn thờ ơ. Theo ông Tiên, đây là một chủ trương đúng nhưng việc triển khai ở cơ sở lại có vấn đề, rất lúng túng. Lý do là chính quyền cấp xã chưa vào cuộc vận động người dân mà xem đó là cơ chế mua bán/thị trường.

Cũng theo ông Tiên, người dân ở nhiều vùng thuộc xã biển đảo, bãi ngang vẫn chưa được công nhận, chưa được mua BHYT. Thậm chí có nhiều địa phương rất máy móc, đơn cử như ở Cát Bà (Hải Phòng), chính sách ban hành từ lâu nhưng người dân vẫn chưa được giải quyết, bây giờ không biết thế nào? Hay nhiều vùng ở bãi ngang cũng gặp tình cảnh tương tự.

“Khi tham dự hội nghị ở Hậu Giang, tôi hỏi về chính sách này, mấy ông bảo không biết. Tôi bảo các ông làm chuyên ngành, trong khi luật đã ban hành như vậy mà lại không nắm được? Hay ở Thanh Hóa, một số dân vùng bãi ngang, UBND tỉnh cũng không duyệt mua cho người dân. Chúng tôi thường nói, các ông có tiền mà lại không biết tiêu. Hay có tiền nhưng lại chi vào việc khác hết rồi?”, ông Tiên nói.

Sợ trưởng thôn, bản mang tiền đi uống rượu

Về nguyên nhân của thực trạng BHYT hộ gia đình vẫn chưa đến được với người dân, ông Tiên cho rằng, hiện nay mỗi xã chỉ có 2-3 đại lý BHYT, nhưng thường chỉ do cán bộ Văn phòng UBND xã kiêm nhiệm thực hiện, chủ yếu chờ khách tự tới mua, mà không đi vận động tại nhà.

Thậm chí, có nơi dán thông báo chỉ bán BHYT vào chiều thứ 2, thứ 5 và thứ 7 tại UBND xã. Chưa kể, việc phát thẻ sau khi mua cũng khá chậm trễ, thường sau một tháng, có nơi sau một quý người mua mới được cấp phát thẻ. “Những điều này khiến người dân khó tiếp cận với BHYT”, ông Tiên cho hay.

Ở một góc nhìn độc lập, TS Trần Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu đào tạo phát triển cộng đồng cho rằng, BHYT hộ gia đình thực chất là hình thức khuyến mại, nhưng điều quan trọng làm thế nào triển khai cho thực sự hiệu quả.

Đây là một mô hình mới, nên theo ông Tuấn, ở cấp xã phải có sự hướng dẫn rất cụ thể cho người dân, làm sao để dân phải được nhận thẻ thật nhanh và giảm thiểu chi phí tối đa. Muốn làm được điều đó, ông Tuấn mạnh dạn đề nghị nên để trưởng thôn/bản ở cấp xã bán BHYT hộ gia đình vì họ là người gần dân nhất và biết rõ lai lịch, nhu cầu của từng hộ gia đình ở thôn/bản.

Tuy nhiên, là người trong cuộc, ông Vũ Xuân Bằng, Phó Trưởng ban Chính sách BHYT (BHXH Việt Nam) không đồng tình. Ông Bằng lý lẽ: “Giao cho trưởng thôn/bản bán, nếu ông ấy mang tiền đi…uống rượu thì ai chịu trách nhiệm?”.



Văn Nguyễn