Tưới nhỏ giọt cho mía

Cải tạo đất đai, bảo vệ môi trường, tăng năng suất, chữ đường… là những lợi ích thiết thực mà mô hình tưới nhỏ giọt ở xã Thọ Lâm, huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa) thu được sau hơn một năm thực hiện mô hình.

Tưới nhỏ giọt cho mía

Mô hình tưới nhỏ giọt đặt nổi đã giải quyết bài toán nâng cao năng suất, chữ đường cho cây mía ở huyện Thọ Xuân

Cải tiến kỹ thuật

Thanh Hóa là một trong những tỉnh đứng đầu cả nước về phát triển ngành mía đường, bình quân mỗi năm diện tích trồng mía nguyên liệu luôn đạt từ 32.000 – 35.000 ha, phục vụ cho 3 Cty là Cty CP Mía đường Lam Sơn; Cty CP Mía đường Nông Cống và Cty TNHH Đường mía Việt – Đài.

Phải khẳng định rằng SX mía đường đã góp phần tăng thu ngân sách địa phương, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho hàng chục nghìn hộ dân trong tỉnh, đặc biệt là đồng bào các dân tộc huyện miền núi Bá Thước, Ngọc Lặc, Cẩm Thủy, Lang Chánh…

Tuy nhiên, trong vài năm gần đây diện tích, năng suất, sản lượng mía đường có xu hướng giảm sâu (diện tích năm 2014 – 2015 đạt hơn 28.700 ha, giảm hơn 5.500 ha so với cùng kỳ; năng suất trung bình 56,7 tấn/ha, giảm 2,4 tấn; sản lượng hơn 1,6 triệu tấn, giảm hơn 399.000 tấn), khiến người nông dân không còn mặn mà với mía.

Đứng trước tình trạng báo động trên, để giúp Thanh Hóa thực hiện thành công đề án tái cơ cấu ngành mía đường theo xu hướng giảm diện tích nhưng phải tăng năng suất, chữ đường, đáp ứng đủ nguyên liệu cho các nhà máy hoạt động, năm 2015 Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp Trung tâm Khuyến nông Thanh Hóa, huyện Thọ Xuân triển khai xây dựng mô hình thâm canh mía đường công nghiệp có tưới thuộc dự án ‘‘Xây dựng mô hình SX thâm canh tổng hợp cho cây mía phục vụ chế biến đường công nghiệp” trên địa bàn xã Thọ Lâm.

5 hộ dân tham gia mô hình (quy mô 5 ha) được hỗ trợ 19 triệu đồng/ha, người dân đầu tư đối ứng khoảng 10 triệu đồng/ha. Sau khi nghiên cứu điều kiện đất đai, thổ nhưỡng mô hình lựa chọn lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt đặt nổi.

Theo đó, máy bơm sẽ hút nước trực tiếp từ sông Chu vào hệ thống tưới, gồm van hút nối với bơm nước, qua bộ lọc đến đồng hồ đo áp lực. Hệ thống ống chính, ống nhánh và khóa nước tại ruộng phải đào rãnh rộng 20 cm, sâu 40 – 50 cm để cố định đường ống.

Sau khi rải ống xuống rãnh, lau sạch các ống và bôi keo kết nối toàn bộ hệ thống ống. Chia lô và lắp các cụm van điều áp, trên đường ống nhánh khoan lắp ống nhỏ giọt, cuối đường ống có 1 nhánh van xả bẩn. Bước cuối cùng lắp dây tưới vào ống nhỏ giọt và rải dây tưới lên hàng mía.

‘‘Mặc dù áp dụng công nghệ của Israel nhưng chúng tôi không đặt chìm như công nghệ Israel. Việc đặt nổi cả hệ thống không chỉ khắc phục được sự cắn phá của một số loại sâu nằm trong đất; hư hỏng do cày bừa, vận hành; dễ dàng tháo lắp, di chuyển; mà còn tận dụng tối đa hệ thống bơm tưới thêm cho diện tích ngoài mô hình”, bà Vũ Thị Thủy, Phó trưởng Phòng Khuyến nông, trồng trọt và lâm nghiệp (Trung tâm KNQG), chủ nhiệm dự án cho biết.

Còn nông dân Đào Văn Đường, xã Thọ Lâm nói: ‘‘Khu vực ruộng mía thôn 3 chưa có đường điện 3 pha nên chúng tôi dùng động cơ diezel phát điện chạy máy bơm. Tuy phải đầu tư thêm một khoản nhưng sau khi thu hoạch, hạch toán chi phí vẫn hiệu quả hơn diện tích không được tưới khoảng 25 – 30%”.

Tăng hiệu quả kinh tế

Hộ ông Đường có 5/15 ha tham gia mô hình. Theo tính toán của ông, chi phí đầu tư hệ thống tưới 1 ha mía hết khoảng 28 – 30 triệu đồng (trong đó nhà nước hỗ trợ 19 triệu đồng). Quá trình tưới ông tập trung vào giai đoạn sinh trưởng, nếu thời tiết nắng hạn thực hiện tưới 2 – 3 lần trong tháng.

Kết quả cho thấy tỷ lệ mọc mầm đạt trên 95%, ít phải chắm dặm hơn so với ngoài mô hình; mía đẻ nhánh khỏe, mật độ cây đạt 9-10 cây/m2 (cao hơn ngoài mô hình 3 cây/m3); các chỉ số về chiều cao cây, đường kính thân, trọng lượng cây và chữ đường đều vượt trội so với ngoài mô hình. Năng suất ước đạt 95 tấn/ha, cao hơn đối chứng 25-30 tấn/ha.

‘‘Tuy chưa thu hoạch nhưng qua chặt thử thì chữ đường đạt khoảng 11CCS, bán với giá 990.000 đ/tấn, tổng doanh thu ước đạt hơn 94 triệu đ/ha, sau khi trừ chi phí chúng tôi còn lãi hơn 31 triệu đ/ha, cao hơn diện tích không được tưới trên 12 triệu đ/ha”, ông Đường phấn khởi.

Ngoài mô hình tưới nhỏ giọt đặt nổi ở Thọ Lâm, năm 2015 Trung tâm KNQG còn hỗ trợ tỉnh Sơn La thực hiện mô hình tưới phun mưa trên cây mía cho 18 hộ dân; mô hình tưới nhỏ giọt ở xã Hưng Thi, huyện Lạc Thủy (Hòa Bình); tưới rãnh ở xã Tân Thắng, huyện Quỳnh Lưu (Nghệ An).

Cũng theo ông Đường, ngoài tưới nhỏ giọt trong mô hình, gia đình ông còn mua thêm đường ống tận dụng nguồn nước tưới tràn cho một số diện tích lân cận, giúp cây mía phát triển tốt, tăng năng suất đạt khoảng 75 – 80 tấn/ha.

Ông Lê Huy Hoàng, Phó Chủ tịch UBND huyện Thọ Xuân cho hay, hiện nay năng suất mía của huyện chỉ đạt bình quân 60-65 tấn/ha, kéo theo đó hiệu quả kinh tế đạt thấp hơn so với một số cây trồng khác, điều này lý giải vì sao diện tích mía nguyên liệu niên vụ 2015-2016 của huyện giảm đến 600 ha.

Lâu nay, huyện phối hợp với Cty CP Mía đường Lam Sơn cũng đã xây dựng một số mô hình thâm canh mía tưới chìm theo công nghệ Israel nhưng không thể nhân rộng được vì đất ở Thọ Xuân chủ yếu là đất thịt, quá trình SX cày vào đường ống dẫn đến hư hỏng. Đối với tưới tràn thì nguồn nước không thuận lợi và lãng phí; còn tưới phun chi phí đầu tư quá cao nên người dân không kham nổi.

“Qua theo dõi chúng tôi thấy mô hình tưới nhỏ giọt đặt nổi rất phù hợp với đồng đất Thọ Xuân nói riêng, Thanh Hóa nói chung. Tất nhiên, để nhân ra diện rộng cần thử nghiệm trên nhiều chất đất nhưng qua đánh giá bước đầu có thể thấy mô hình đáp ứng được các yêu cầu là đầu tư thấp, dễ làm và hiệu quả kinh tế cao”, ông Hoàng nhận xét thêm.


THANH NGA